مانعیت نسبت به استطاعت

1. اگر از ادله به نحوی استفاده شود که برای صیام، حکم مجزای از جری و عادت شارع در نظر گرفته باشد، نتیجه آن خواهد شد که اگر بیرون آمدن از منزل و اشتغال به شغل و یا سایر مسائل روزمره موجب اختلال به صیام شود بایستی در منزل بنشیند و همه کار خود را تعطیل نماید در حالیکه این خلاف عقل و سیر احکام شرعی است. 2. بزرگان فرموده‌اند که برای پسر تا پنج سال و برای دختر تا هفت سال حق حضانت باید در نظر گرفت و برای تحقق استطاعت و عدم تحقق آن ملاک و میزان قرار داد. 3. عدم توجه به مبانی حقیقی شریعت باعث به انحراف رفتن خواهد شد و همه اربعین گرفتن‌ها و نوروزها و سایر اموری که در طول تاریخ پیامبر و ائمه علیهم‌السلام حتی یک مورد اجرا نشده بلکه منع شده، همگی بدعت و خلاف شرع خواهد بود  

مانعیت نسبت به استطاعت

1. در عام مجموعی، اخلال به بعض، اخلال به کل خواهد بود کأنّ مکلف اصلاً تکلیف را انجام نداده است ولی در عام شمولی اخلال به بعضی موجب اخلال به جمیع و کلی تکلیف نیست، حال آیا صیام شهر رمضان مانند عام مجموعی است یا عام شمولی؟ و بیان تفاوت آنها. 2. اهل معرفت معتقد‌ند که تکلیف در صیام شهر رمضان به مجموع صیام تعلق گرفته است نه به تک تک ایام لذا بایستی مکلف به نحوی عمل کند که بتواند تمام شهر را بر اساس جری عادی روزه بگیرد. نه اینکه بی خیال نسبت به ایام دیگر باشد و یا حتی کاری کند که در ایام دیگر نتواند اتیان به صیام نماید و الا طهارتی که از شهر رمضان حاصل می‌شد را درک نخواهد کرد. 3. اگر مکلف در یک روز ماه رمضان تعمداً تخطی کند و یا سفر غیر ضروری انجام دهد برای شکستن روزه خویش، کل ماه رمضان او از بین می‌رود. لذا صرفاً برای فرار از صیام سفر کردن حرام خواهد شد.  

مانعیت نسبت به استطاعت

1. موانع استطاعت بعضی طبعاً و بالاصاله و الطبیعیه می‌تواند مانع از حج شود، مانند مرض و یا کسی که مُمرض است و امور سلامت کسی از اقربای خویش را به عهده دارد. دیگر مانند تخلیه سرب است که در حیطه اختیارات مکلف نیست. 2. به حکم عقل و سیره عقلائیه هر دو جنبه، یعنی حکم عقل که عند وجود خطاب من المولی، مکلف عقلاً موظف است برای ترتیب مقدمات موصله جهت انجاز تکلیف در خارج دست روی دست بگذارد و توقع داشته باشد آن تکلیف در خارج خود بخود منجز شود. 3. شارع در بعضی از امور مانند طهارت و نجاسات و امثال ذلک قائل به تسامح است ولی در مواردی مانند اَعراض و دِماء تسامح راهی ندارد بلکه محل شدت احتیاط و توقف است و اگر این نکته حیاتی رعایت نشود ضررهای غیر قابل جبران و فجایعی رخ خواهد داد و به عبارت دیگر در این احکام جنبه تربیتی و اخلاقی لحاظ شده نه صرف عبودیت و اجرای تکالیف بدون توجه به تزکیه نفس، و همین عدم توجه به این نکته باعث شده که بسیاری از احکام حج سرسری گرفته شود و تأکید بر اتیان آن نشود 

بررسی مانعیت حمل نسبت به استطاعت

1. در واجب مطلق وظیفه مولا تحصیل مقدمات وجودی برای ایجاد مکلفٌ‌به در خارج نیست و تحصیل مقدمات بر عهده مکلف است و اینکه مولا بیان می‌کند صرفاً در راستای بیان وجوب تحصیل آن است و الا کیفیت تحصیل بر عهده مکلف خواهد بود و لذا به طور کلی مکلف می‌‌بایست زمینه را برای رفع موانع و جلب معدات فراهم کند. به طور مثال اگر قبل از موعد تکلیف شرایط ایجاد استطاعت را داشته باشد و در موعد حج بداند که شرایطی پیش خواهد آمد که امکان احتمال ایجاد استطاعت مشکل یا منتفی خواهد بود لازم است الان اقدام نماید. اما در شرایط عادی بایستی بر اساس جری عادی و روزمره تحصیل استطاعت نماید  

مانعیت موانع در تحقق استطاعت

1. با توجه به مطلق بودن وجوب حج آیا قبل از حصول استطاعت برای حج، انسان می‌تواند مانعی جهت عدم حصول آن ایجاد کند یا خیر؟ 2. مکلف نمی‌تواند جهت افطار و شکستن روزه ماه رمضان سفر کند و شرعاً حرام می‌باشد. 3. در مسئله حج به جهت اطلاقی که دارد و بلکه می‌توان اطلاق بیشتری نسبت به سایر واجبات برای آن قائل شد، مکلف می‌بایستی تلاش کند تا مقدمات استطاعت را فراهم سازد حال آیا معنی می‌دهد با چنین کیفیتی، جایز باشد خود را از استطاعت ساقط کند؟ 4. آیا می‌توان از حمل و باردار شدن به عنوان یکی از موانع اتیان حج جلوگیری کرد و آنرا به تأخیر انداخت یا خیر؟ 5. احکام الهی بر اساس جری عادی و وضعیت روزمره افراد آمده است لذا نمی‌تواند شخص را از مجرای عادی زندگی خارج نماید تا به تکلیف بپردازد و لذا آنهایی که فتوا به عدم سیر در بلاد کبیره داده‌اند در حلول شهر رمضان برای اتیان صیام، به بیراهه رفته‌اند. بنابراین ملاک برای تحقق احکام و تعلقش به مکلفین، عبارت است از نزول حکم و تنجزش در جری و عادت و این مسئله مهمی است که مجتهد نباید از آن غافل شود 

استطاعت

1- استطاعت به عنوان يك شرط عقلي و وجودي مطرح است و لذا حج يك واجب مطلقي است كه از ابتداي بلوغ به مكلف تعلق مي‌گيرد و تحصيل استطاعت نيز بر اساس موازين و معيارهاي عرفي و عقلايي است، خلافاً للقوم كه حج را از مصاديق بارز واجب مشروط مي‌دانند. 2- وجوب حج نسبت به مرد و زن و جوان و پير به يك نسبت است و در مورد زن مي‌بايستي در اولين فرصت از تمليك مهريه يا هديه و يا جواهرات براي اتيان اين واجب استفاده بكند و جوان بايستي از ابتداي بلوغ مبالغي را جمع كند تا بعد از چند سال بتواند از آن براي وصول به اين سفر معنوي و ضروري و حياتي استفاده نمايد. 3- جهت تحصيل استطاعت اگر لازم باشد انسان باید قرض كند و يا در مؤونه ساليانه‌اش تقليل دهد تا در رأس سنه قدرت بر اتيان حج داشته باشد و حتي اگر با تحمل مشقات و گرسنگي قدرت براي اتيان عمل را از دست ندهد، واجب است حج را انجام داده و آن را به تأخير نيندازد. 

استطاعت

1- مجتهد اگر خود را در شرايط صدور روايت قرار ندهد، نمي‌تواند به حكم واقعي برسد. وقتي يك مجتهد ببيند در زمان صدور روايات كيفيت حج به چه صورتي بوده از پياده رفتن‌ها يا كجاوه‌ها و سختي‌هاي موجود در مكه و عرفه و مني كه براي اجاره كردن يك مكان علاوه بر مبالغ هنگفت مي‌بايستي زودتر مي‌رسيدند و الاّ مكاني نبود و در عين حال ائمه عليهم‌السلام حتي به فرد مديون توصيه مي‌نمودند كه استدانه كند و به حج برود، آن وقت ديگر سرسري از حج نمي‌گذشتند. 2- مجتهد مانند مرحوم آقاست كه مي‌گويد: اگر پول نداري براي غسل جمعه به حمام بروي برو قرض كن و غسل را انجام بده زيرا به خيرات و بركات كثيره غسل جمعه و ساير اعمال واقف است، يا به فردي كه به جاي حضور در تشييع جنازه مؤمن، نشسته بود و كتاب الميزان مي‌خواند فرمودند: مطالعه به جاي خود و تشييع جنازۀ مؤمن نيز به جاي خود، اگر در آن شركت كني با حضور ملائكه و اثرات تربيتي تشييع جنازه نفست آماده استفاده از الميزان و غيره مي‌شود و الاّ فقط يكسري مطالعات ذهني خواهد بود. 3- با توجه به رواياتي كه امام مي‌فرمايند: قرض كنيد و به حج برويد ولو اينكه مديون هستيد و ساير روايات به ا  

استطاعت

1- روايت مي‌فرمايد: اگر خداوند به فردي وسعت در رزق داد و به او نيكويي كرد و هر چند سال به حج نيايد، اين فرد محروم است. 2- با توجه به رواياتي كه حج استحبابي را لازم مي‌داند حتي با اكتفا به نان و نمك در طول سال جهت تحصيل امكان سفر حج، در جائي كه شارع نسبت به حج استحبابي اين همه تأكيد دارد به طريق اولي اگر كسي بتواند با خل و زيت به حج واجب برود، اين حج به ذمۀ او تعلق مي‌گيرد. و لذا مي‌توان استدلال به وجوب حج نمود حتي در حالت فقر و با قرض گرفتن و يا در حالت مديون بودن. 3- اينچنين نيست كه انسان يك مرتبه به تحصيل استطاعت بپردازد و عازم حج شود، بلكه اگر لازم باشد ساليان متمادي براي تحصيل استطاعت بايستي تلاش بكند و صرفه‌جويي داشته باشد تا كم‌كم بتواند استطاعت براي حج با هر شرايطي را پيدا كند؛ به خلاف آنچه كه ديگران مي‌گويند مي‌تواني مالت را در ماه شوال ببخشي تا اسقاط استطاعت شود!!